Wystawa: DALI, WARHOL – Geniusz wszechstronny (Wrocław)

Andy Warhol i Salvador Dali to jedne z najbardziej rozpoznawalnych nazwisk sztuki XX wieku, które miały ogromny wpływ też na popkulturę. We wrocławskim Muzeum Teatru mamy możliwość obejrzenia wystawy poświęconej pracom obu twórców.

Dali, Warhol – geniusz wszechstronny” prezentuje starannie wyselekcjonowane, oryginalne prace obydwu artystów, pochodzące z prywatnych kolekcji oraz z fundacji gromadzących ich dorobek.

A6E09716

Zapraszam na fotorelację z tego wydarzenia.

Obaj twórcy oprócz niewątpliwego wyprzedzania swoich czasów byli mistrzami autopromocji.

Warhol przywiązywał bardzo dużą wagę do medialnej promocji własnej osoby i twórczości, przy czym kreował się na nihilistę, a zarazem przeciętnego konsumenta kultury popularnej. Do historii przeszły jego liczne prowokatorskie wypowiedzi typu: „Myślę, że malarz pokojowy to najlepszy artysta”.

A6E09651
Muzeum Teatru we Wrocławiu znajduje się tuż obok Narodowego Forum Muzyki… gdyby ktoś mnie wcześniej o nie zapytał nie potrafiłbym odpowiedzieć.

A6E09654

A6E09660

Salvador Dalí mimo iż był uważany za głównego reprezentanta surrealizmu, stanowczo odcinał się od twórczości innych surrealistów. Był on artystą wszechstronnym. Choć dziś przede wszystkim cenimy go za prace malarskie, to równie dobrze radził sobie także w innych obszarach sztuki takich jak: film, literatura, poezja czy design. Był ekscentrykiem, słynął z oryginalnego sposobu promowania swojej sztuki. Tworzył świadomą autopromocję, której symbolem do dziś pozostały charakterystyczne wąsy specjalnie podkręcane przy pozowaniu do zdjęć. Niewiele osób wie, że początkowo, główną inspiracją Dalego był impresjonizm. Dopiero z czasem oddał się surrealizmowi. Na jego twórczość wielki wpływ miało spotkanie z Pablem Picasso i Joanem Miró.

A6E09661

A6E09662

A6E09663
Andy Warhol, a właściwie Andrew Warhola był synem imigrantów słowackich z klasy robotniczej. Nie tylko zmodyfikował swoje imię i nazwisko. Manipulował także datą urodzenia. Nawet w poważnych publikacjach dotyczących jego życia pojawiają się niespójne daty przez to że sam artysta się odmładzał. Faktycznie urodził się w 6 sierpnia 1928 w Pittsburgu.
Pod koniec lat 40. przeprowadził się do Nowego Jorku, gdzie rozpoczął pracę jako twórca reklam i ilustrator. Współpracował ze znanymi czasopismami, jak „Glamour”, „Vogue”, „Dance Magazin”.
A6E09667
Pierwsza indywidualna wystawa popartowych prac Warhola miała miejsce 9 lipca w Ferus Gallery w Los Angeles. Trzydzieści dwa płótna przedstawiające puszki z zupą umieszczono w jednej linii tak, żeby przypominały produkty na sklepowych półkach. W tamtym czasie wystawa nie wywarła wrażenia na publiczności, jednak współcześnie uważa się ją za punkt zwrotny w sztuce.

A6E09668

A6E09670

A6E09671
Salvador Dalí, czyli Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí y Domènech, markiz de Pubol – ur. 11 maja 1904 w Figueres, Hiszpania (Katalonia).
Studia artystyczne rozpoczął w Madrycie. W czasie studiów przyjaźnił się z pisarzem Fedenco Parcia Lorcą, reżyserem filmowym Luisem Buńuelem i grupą włoskich anarchistów. Dali został z uczelni wyrzucony gdyż odmówił zdawania egzaminu. Jak twierdził jest bardziej kompetentny od egzaminatorów.
W 1928 roku wyjechał do Paryża. Zetknął się tam między innymi z Andre Bertonem (twórcą trzech manifestów surrealizmu) i dołączył do prowadzonej przez niego grupy surrealistów. Z której wkrótce został usunięty za chciwość i popieranie faszyzmu. Poznanie Gali w 1929, miało wielki wpływ na życie i twórczość artysty.
Pierwszy raz do USA Dali pojechał w 1933 roku dzięki pożyczce udzielonej mu przez Picassa. Po raz drugi pojechał tam w 1940. Swoim oryginalnym i ekscentrycznym zachowaniem zwrócił na siebie uwagę mediów przez co szybko stał się popularny i modny w wyższych sferach.
A6E09673
„Wśród pięciu zmysłów zapach jest niewątpliwie tym, który najlepiej nadaje idei nieśmiertelności.” – Salvador Dali. Świątynia zapachów według pomysłu Dalego, to pokój gdzie zwiedzający mogą skropić się zapachem perfum z serii Salvador Dali.
A6E09675
Nagi Dali obserwuje atomy w których ukazuje się kobieta Leda (namalowana niegdyś przez Leonarda Da Vinci)
A6E09678
W 1983 roku Salvador Dali wprowadził swój pierwszy zapach jako hołd dla Gali, jego żony i muzy, z której był szalenie zakochany. Dla niego perfumy były „najpiękniejszym posłańcem” wspomnień i szczęśliwych chwil … W 1981 roku, po ukończeniu obrazu przedstawiającego Afrodytę z Knidos, stworzył on szkic butelki perfum, czerpiąc inspirację ze zmysłowych ust i nosa bogini piękna i miłości. To właśnie ten szkic zainspiruje zapach DALI wprowadzony na rynek w 1983 roku w edycji limitowanej.

A6E09679

A6E09680

A6E09684
Każdy będzie miał kiedyś swoje 15 minut sławy” – Warhol
Można nie jeść w ogóle , ale nie można jeść źle” – Dali
Wierzę w dyskretne oświetlenie i specjalne lustra. Wierzę w chirurgię kosmetyczną.” – Warhol
Nie ma znaczenie czy obraz przedstawia Mona Lisę, banana czy okulary Hansa Rittmana – ważne, żeby to było naprawdę ‚pop’!” – Warhol.
Mając sześć lat chciałem zostać kucharzem. Gdy ukończyłem siedem – Napoleonem. W wieku dojrzałym moją największą ambicją było zostać Dalim.” – Dali
A6E09691
3 czerwca 1968 r. radykalna feministka Valerie Solanas postrzeliła Warhola i Mario Amayę, krytyka sztuki i kuratora w studiu Warhola. Przed strzelaniną Solanas była marginalną postacią na scenie Factory. Jest autorką powstałego w 1967 roku S.C.U.M. Manifest, separatystycznego manifestu feministycznego, który propagował eliminację mężczyzn; i pojawił się w filmie Warhola z 1968 roku I, a Man. Warhol został poważnie ranny podczas ataku i ledwie przeżył: chirurdzy otworzyli jego klatkę piersiową i musieli masować jego serce. Przez resztę życia odczuwał efekty odniesionych ran, musiał m.in nosić gorset chirurgiczny. Jak na ironię Solanas otrzymała broń od Davida Horvitza, wymieniając skradziony obraz Warhola na pistolet.

A6E09693

A6E09694

A6E09699
Dalí wierzył, że tego typu obiekty mogą ujawniać sekretne pragnienia podświadomości. Dla artysty homary mają silne konotacje erotyczne. Dali wydał też książkę kucharską ze 136 potrawami ilustrowaną jego obrazkami.

A6E09702

A6E09704
Andy Warhol jest projektantem wielu okładek płyt słynnych artystów m.in The Rolling Stones, Boba Dylana, Johnnego Lennona, Lizy Minnelli… Wśród okładek jest też polski akcent okładka do płyty z Nokturnami Chopina… (ta z motywem kwiatów)
A6E09705
Johna Lennona, uwielbiał Warhola, którego uważał za „największego na świecie człowieka od reklamy”.
A6E09706
Okładka debiutanckiej płyty The Velvet Underground nie miała ani tytułu ani nazwy zespołu… było tylko nazwisko projektanta okładki. Album zaraz po wydaniu był totalną klapą (kontrowersyjna treść spowodowała niemal natychmiastowe wycofanie płyty z wielu sklepów muzycznych) co nie przeszkodziło mu w staniu się jednym z najbardziej wpływowych albumów w historii. Magazyn Rolling Stone uplasował album jako 13. na liście 500. albumów wszech czasów.

A6E09707

A6E09709

A6E09711

A6E09714
W zasadzie niewielu ludzi widziało obrazy Warhola na wystawie w Los Angeles czy w jego atelier, jednak skandaliczne i kontrowersyjne wieści na ich temat szybko się rozeszły, ponieważ artysta próbował kopiować w swoich pracach wyroby przemysłowe. Długie dyskusje na temat środków i etyki skupiania uwagi na tak  komercyjnym i nieożywionym przedmiocie spowodowały, że dzieło Warhola było tematem rozmów w świecie sztuki. Eksperci nie mogli uwierzyć, że artysta mógł zdegradować sztukę do poziomu wycieczki do pobliskiego sklepu spożywczego.
A6E09718
Dennis Hopper był pierwszym nabywcą z niewielu chętnych, który kupił jedno z płócien za cenę stu dolarów. Pierwszy marszand Warhola Irving Blum zdecydował jednak, że spróbuje zatrzymać 32 obrazy jako spójną serię i odkupił kilka sprzedanych wcześniej sztuk. Warhol, który również uważał swoją pracę za serię obrazów z przyjemnością zgodził się sprzedać ją Blumowi na raty (dziesięć rat po sto dolarów). Był to krok milowy w karierze Warhola.
A6E09722
Najpopularniejszą rzeźbą Warhola są Brillo Boxes, drewniane repliki opakowań mydła Brillo. Proszek Brillo i banknoty dolarów miały dla niego taką samą wartość jak podobizny ludzi mu współczesnych – wszystko to artykuły konsumpcyjne społeczeństwa amerykańskiego, przedmioty pop.
A6E09723
Sam Warhol starannie kreował swój wizerunek jako ikony kultury masowej, szokował, prowokacyjnie się ubierał i wypowiadał. Twierdził na przykład, że nie ma zdania na żaden temat.
A6E09724
Obraz o wszystko mówiącym tytule „Gala Kontemplująca Morze Śródziemne, która z odległości 20 metrów przekształca się w portret Abrahama Lincolna (Hołd dla Rothko)”. Dalí namalował dwie oryginalne wersje tego obrazu z lat 1974 – 1976, które są podobne, ale nie do końca takie same. Pierwszy rezyduje w Teatrze i Muzeum Dalego w Figueres w Hiszpanii. Drugi znajduje się w stałej kolekcji Muzeum Salvadora Dali w St. Petersburgu na Florydzie. Obraz ten jest podstawą litografii Lincolna in Dalivision. Jest to najczęściej podrabiana z prac Daliego.
A6E09729
Lincoln in Dalivision z dalszej odległości.
A6E09725
Słynne zdanie wypowiedziane przez Warhola w 1968 powiedział: „W przyszłości każdy będzie sławny przez 15 minut” w dobie internetu, social media i youtube’a okazało się prorocze…
A6E09727
Ta ekscentryczna marynarka to afrodyzjak z przyszytymi do niej kieliszkami, które noszący ją mężczyzna powinien był napełnić ulubionym alkoholem (najlepiej zielonym). Kobiety nie musiały tego robić. Dla Dalego były afrodyzjakiem samym w sobie.
A6E09731
Rzeźba „Wielkość Islamu”. Salvador Dali chciał, aby rzeźba ta odzwierciedlała wielkość islamu, który, jego zdaniem, łączy jednocześnie dogmaty i przykazania Arabów, Żydów, chrześcijan i gnostyków. Zły smok jest tutaj ubóstwiony przez Koran noszony razem z islamskim symbolem półksiężyca poniżej jego pazurów.

A6E09734

A6E09738
Jedna z pierwszy serigrafii, zachowało się tylko kilka etykieta zupy Campbella z autografem Warhola.

A6E09741

A6E09742
Serie portretów Marilyn Monroe czy Michaela Jacksona to w gruncie rzeczy współczesna realizacja bizantyjskiej ikony.
A6E09744
Andy Warhol and Ultra Violet (Isabelle Collin Dufresne) – jedna z jego muz, która wcześniej była muzą… Salvadora Dali (to Dali przedstawił ją Warholowi).

A6E09747

A6E09748
Pierwsze prace z wizerunkiem Marylin powstały w 1962 roku, w roku kiedy popełniła samobójstwo. Warhol zafascynowany gwiazdą kina malował najpierw tylko jej usta. Później wykadrował z filmu „Niagara” portret Monroe, by przez kilkanaście lat tworzyć różne jej wcielenia. Za każdym razem wychodząc od tego samego wizerunku.

A6E09749

A6E09753
Łyżwiarz – „Speed Skater“ z 1983 Warhol stworzył na wniosek Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego z okazji zimowych Igrzysk Olimpijskich w Sarajewie. Jest to jedyna praca artysty na której odbił on odcisk własnego palca. Praca ta po raz pierwszy jest pokazywana w Polsce.
A6E09755
Espania… jako zamyślona piękna kobieta…
A6E09756
Te ozdobione kafle zostały zamówione u Dalego do basenu przez rząd generała Francisco Franco. Razem wytworzono 100 tysięcy kafelków, każda z innym wzorem. Obecnie 60 tysięcy należy do jednego kolekcjonera, który kupił je hurtem.
A6E09757
Kuszenie świętego Antoniego – Artysta łączy historię świętego Antoniego Pustelnika, egipskiego ascety, który kuszony był na pustyni przez demony (ukazujące się mu w postaci nagich kobiet i potworów) z teorią psychoanalizy Zygmunta Freuda, w szczególności z seksualnym wyjaśnianiem symboli pojawiających się w snach. Jest to jedyny obraz konkursowy Daliego. Zwycięzcą konkursu został Max Ernst…. Dali nigdy więcej nie wziął udziału w żadnym konkursie…

A6E09758

A6E09760

A6E09761

A6E09762
Gala Gradiva – rzeźbiarski portret Gali czyli Heleny Diakonovej – wielkiej miłość i żony mistrza surrealizmu. Określał ją mianem nadkobiety, boginią miłości, jedyną mitologiczną niewiastą naszych czasów. Tylko ona umiała okiełznać jego lęki. Jednocześnie umiejętnie „sprzedawała” światu zarówno postać malarza, jak i tworzony przez niego „produkt”.
A6E09764
Słynna kanapa Dalego w kształcie ust Mea West. W domu muzeum Dalego w Figueres można zobaczyć cały pokój wzorowany na słynnym zdjęciu tej aktorki. W Figueres byłem w trakcie podróży do Barcelony więc może wkrótce odkurzę stare zdjęcia i pokaże Wam jak wyglądało całe pomieszczenie.
A6E09767
Don Kichote

A6E09769

A6E09771
Prace plastyczne nie były jedynym obszarem zainteresowania Andiego. Warhol był również reżyserem filmowym, kręcił obrazy pozbawione akcji i fabuły, często składające się z jednego długiego ujęcia (np. „Blow Job”, „Eat”, „Empire”).

A6E09772

A6E09773
Dalí i Disney spotkali się pod koniec 1945 roku, kiedy obaj wzięli udział w hollywoodzkim przyjęciu, którego gospodarzem był potentat kina, Jack Warner. Obaj bardzo się szanowali i cenili.
Oryginalnym pomysłem Disneya było włączenie animowanego filmu stworzonego przez Dalego, który miał wejść w skład jednej z jego antologii animacji. Obaj mężczyźni przeszli przez obszerną bibliotekę muzyczną Disneya, próbując znaleźć odpowiedni utwór muzyczny, w którym mogliby nakręcić swoje animowane rysunki, a Dalí wybrał, hiszpańską balladę zatytułowaną „Destino”. Napisał ją meksykański autor tekstów Armando Dominguez, a wykonał ją latynoamerykańska piosenkarka Dora Luz.
Storyboard powstał przy współpracy Salvadora Dali i oddelegowanego przez Disneya zaufanego animatora, Johna Hencha przez osiem miesięcy pod koniec 1945 i 1946; Produkcja wkrótce została jednak przerwana ze względu na problemy finansowe wytwórni Disneya. Powstała wówczas jedynie krótka, 17 sekundowa animacja testowa.
W 1999 roku siostrzeniec Walta Disneya, Roy E. Disney, podczas pracy nad Fantasia 2000, odkrył uśpiony projekt i postanowił przywrócić go do życia. Zespół około 25 animatorów odszyfrował tajemnicze storyboardy Dalego i Hencha (z niewielką pomocą dzienników żony Dalego Gali Dalí i wskazówkami samego Hencha) i zakończył produkcję animacji „Destino” w 2003 roku. Efektem końcowym jest 7 minutowa, głównie tradycyjna animacja, w tym oryginalny materiał filmowy Hencha, zawierającą również fragmenty animacji komputerowej.

A6E09776

A6E09778
Grace Jones – jedna z muz Warhola
A6E09781
Po lewej Dali wychodzący ze stacji paryskiego metra w towarzystwie… mrówkojada. Po prawej Dali z Amandą Lear, swoją muzą.
A6E09783
Jedyna okładka płyty zaprojektowana przez Salvadora Dali
A6E09785
Oryginalne litografie 78 kart powstały w 1974. Każda karta została odbita w 250 egzemplarzach, które zostały ponumerowane i podpisane przez artystę. W swoim tarocie Dali sportretował siebie na karcie Maga – sztukmistrza, mistrza iluzji, oraz jako Króla Denarów – Krezusa tego świata.
A6E09787
Pierwsze wydanie talii kart do pokera umieszczonych w czarnym etui z podpisem Salvadora. Wewnątrz etui znajdowały się dwie talie jedna czerwona druga niebieska symbolizujące Galę i Salvadora.
A6E09788
Projekt kart tarota miał powstać do filmu z Jamesem Bondem Żyj i pozwól umrzeć. Ostatecznie nie doszło jednak do porozumienia ze studiem i współpracę zerwano. Dali jednak nie przerwał prac ze względu na Galę, która interesowała się mistycyzmem.

A6E09789

A6E09795
Sierp i młot po podróży do Włoch.

A6E09797

A6E09799

A6E09800
Jeżeli tak jak ja zastanawiacie się co robi tutaj taki wielki lizak… to nie jest on tu bez przyczyny bo Salvador Dali jest twórcą logo… lizaków Chupa Chups. (chupar – po hiszpańsku to ssać). Powstało, ono gdy zaprzyjaźniony właściciel firmy skarżył się na niezadowalającą sprzedaż. Dali chwycił kawałek gazety, naszkicował logo i poradził menedżerowi, aby umieścić je na górze lizaka, by było dobrze widoczne.

A6E09801

A6E09802

A6E09806

A6E09811

A6E09813

DSC03188
„Making money is art, and working is art and good business is the best art.” – Andy Warhol
Salvador Dali również nie krył, że ważne są dla niego pieniądze. André Breton (jeden z twórców założeń surrealizmu) ułożył nawet anagram do jego imienia i nazwiska Avida Dollars (chciwy na dolary).

Pomimo tego, że miałem okazję oglądać wiele prac tych twórców w różnych muzeach i galeriach w całej Europie wielu prezentowanych na wystawie „DALI, WARHOL…” prac nie miałem okazji zobaczyć. Potwierdzałoby to zapewnienia organizatorów, że niektóre z pokazanych tam dzieł zostały udostępnione publiczności po raz pierwszy. Stąd może to być dobra okazja do poznania twórczości tych artystów z nieco mniej znanej strony.

Warto jednak wspomnieć o cenie biletu która jest jednak europejska i za 40 PLN to wystawa jest jednak dosyć skromna.

Dla kontrastu miałem okazję być w rodzinnym mieście Dalego czyli Figueres (nawet dwukrotnie) gdzie odwiedziłem Teatr-Muzeum poświęcony Dalemu. Wkrótce w jednym z kolejnych wpisów postaram się przedstawić to „największe na świecie dzieło surrealizmu”.

Z ciekawostek warto wspomnieć, że przewodnik po wystawie dostępny jest w serwisie soundcloud możecie więc przesłuchać go oglądając powyższe zdjęcia z wystawy 🙂

https://soundcloud.com/user-471133700/andy-warhol-salvador-dali-wersja-polska-czyta-piotr-metz

Pełna galeria (128 zdjęć)

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s