Buenos Dias Cuba: Prowincja Guantanamo i historia amerykańskiej bazy wojskowej

Z Baracoa wyruszyliśmy do dawnej stolicy Kuby Santiago de Cuba przejeżdżając wzdłuż strefy zmilitaryzowanej Guantanamo. Tak, tam gdzie znajduje się słynna amerykańska baza wojskowa oraz niechlubne więzienie. I dzisiaj co nieco na temat tej części wyspy.

DSC04328

Guantanamo to nazwa najczęściej kojarzona właśnie z amerykańskim ośrodkiem penitencjarnym. Jednak jest to nazwa zarówno całej prowincji jak i jej stolicy. Jest to najdalej na wschód położona prowincja wyspy.

Północ prowincji jest jednym z najwilgotniejszy regionów kraju. Porastają ją lasy deszczowe. Natomiast południe należy do najbardziej upalnych i suchych.

DSC04283

Huragany

W regionie tym często występują burze tropikalne, gdzie prędkość wiatru przekracza 60km/h. Jest to też miejsce częstego występowania huraganów – średnio raz w roku. Huragany powstają nad akwenami gdzie temperatura wynosi ponad 26 stopni. Wiatry poniżej 119 km/h określane są jako burze tropikalne dopiero od 120 km/h używa się określenia huragan. Do określenia siły huraganu stosuje się 5 stopniową skalę Saffira-Simpsona, gdzie ostatnia kategoria to wiatr o prędkości ponad 250 km/h.

Co ciekawe nazwę huragan stosuje się dla zjawisk występujących nad akwenami Oceanu Atlantyckiego. Dla sztormów nad Oceanem Indyjskim i Spokojny używa się określenia tajfun.

DSC04286

W bardziej cywilizowanych państwach tworzone są całe zaawansowane systemy do ostrzegania ludności przed nadchodzącymi huraganami. Kuba też taki ma choć znacznie bardziej prymitywny. Oparty jest na radyjkach nakręcanych na korbę…

Systemy ostrzegawcze co 6 godzin informują o nadchodzącym huraganie. Gdy się zbliża zwiększa się ta częstotliwość. Ten prymitywny system dotarcia do ludności jest całkiem skuteczny gdyż pozwala na ewakuację nawet około 1 miliona osób.

DSC04298

Nazwy huraganów mogą mieć imiona żeńskie lub męskie. Co roku jest wybierana inna nazwa i gdy huragan nastąpi dane imię jest skreślane z listy.

Z ciekawostek kiedy huragan Katrina pustoszył Stany Zjednoczone Fidel zaproponował pomoc wojskową Stanom Zjednoczonym (była to oczywiście zagrywka propagandowa, której USA nie przyjęły).

Guantanamera

Z prowincją Guantanamo związana jest prawdopodobnie najlepiej znana kubańska piosenka, będąca zresztą najpopularniejszą piosenką patriotyczną na Kubie, którą jest „Guantanamera” („kobieta z Guantanamo”).

Do melodii którą oficjalnie przypisuje się Joseíto Fernándezowi, który po raz pierwszy spopularyzował ten utwór w radiu już w 1929 roku (wykorzystywana była jako dżingiel) często używa się fragmenty wierszy Jose Martineza (słynnego poety kubańskiego, wieszcza narodowego) z tomiku Versos Sencillos. Znajduje się tam 46 wierszy, z których fragmenty są używane jako teksty konkretnych zwrotek (piosenkę można zacząć od dowolnej zwrotki). Wówczas nabiera ona charakteru patriotycznego.

Jednak tekst oryginalnej kompozycji Joseíto Fernándeza dotyczył zawodu miłosnego który spotkał autora na kubańskiej ulicy, co sprowadziło drwiny ze strony jego kolegów. Następnego dnia powstał utwór który stał się dziś kubańskim klasykiem.

DSC04303

W 1966 roku amerykańska wersja piosenki w wykonaniu grupy wokalnej The Sandpipers, oparta na aranżacji Pete’a Seegera, stała się międzynarodowym hitem. Piosenka ta była później jednym z największych hitów kubańskiej gwiazdy piosenkarki Celii Cruz (nagrała ją na ponad 240 różnych płytach).

Baza Marynarki Wojennej USA

Baza marynarki wojennej w Zatoce Guantanamo (Baza Naval de la Bahía de Guantánamo przez amerykanów zwana też Gitmo) to amerykańska baza wojskowa i obóz dla więźniów, położony na powierzchni około 120 kilometrów kwadratowych obejmujących tereny lądowe i wody w Zatoce Guantanamo na Kubie, którą USA wynajęły do ​​użytku jako stacja węglową i baza morska w 1903 r.

Jak to się stało że amerykanie utworzyli bazę wojskową na terytorium Kuby?

Historia ta ma początek pod koniec XIX wieku. Kiedy to podczas wojny hiszpańsko-amerykańskiej flota USA atakująca Santiago zabezpieczyła port Guantanamo w celu ochrony podczas sezonu huraganów w 1898 r.

Marines wylądowali w Zatoce Guantanamo przy wsparciu marynarki wojennej, a siły amerykańskie i kubańskie rozgromiły broniące się wojska hiszpańskie. Wojna zakończyła się traktatem paryskim z 1898 r., W którym Hiszpania formalnie zrzekła się Kuby. Mimo że wojna się skończyła, Stany Zjednoczone utrzymywały silną obecność wojskową na wyspie. W 1901 r. rząd Stanów Zjednoczonych przyjął poprawkę Platta, która w dużym skrócie wymuszała sprzedaż lub dzierżawę ziemi Stanom Zjednoczonym pod pretekstem że zagrożona jest niepodległość Kuby lub jej mieszkańców.

DSC04293

Po początkowym oporze, poprawka Platta została włączona do Konstytucji Republiki Kuby w 1901 r.  Konstytucja weszła w życie w 1902 roku, a grunty pod bazę morską w zatoce Guantanamo zostały przyznane Stanom Zjednoczonym w następnym roku.

Poprawka ta pozwalała Stanom Zjednoczonym na wkroczenie na terytorium Kuby, w każdym momencie kiedy Stany Zjednoczone uznają, że zagrożona jest niepodległość Kuby lub jej mieszkańców.

Z ciekawostek podobno oryginalnie USA planowały powstanie 4 baz na terytorium Kuby. Ostatecznie powstała tylko ta jedna.

W teorii dzierżawa była odpłatna. Była ona ustalona na coroczną opłatę w wysokości 2000 USD w złocie. W 1934 r. ustalono, że płatność odpowiada wartości w złocie w dolarach, a od 1974 r. roczna dzierżawa została ustalona na 4085 USD miesięcznie. Co ciekawe amerykanie wystawiają płatności na urząd skarbowy który nie istnieje… czyli praktycznie Kubańczycy nie otrzymują żadnej zapłaty (Według Fidela Castro to on odmówił zrealizowania czeków, aby zaprotestować przeciwko „nielegalnej” amerykańskiej okupacji ziemi, która według niego była teraz wykorzystywana do „brudnej roboty”.)

DSC04308

Od rewolucji kubańskiej w 1959 r. rząd kubański konsekwentnie protestował przeciwko obecności USA na kubańskiej ziemi i nazwał ją nielegalną na mocy prawa międzynarodowego, twierdząc, że baza została narzucona Kubie siłą.

Baza znajduje się na brzegu zatoki Guantanamo na południowo-wschodnim krańcu Kuby. Jest to najstarsza, zagraniczna baza marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych.

DSC04300
Punk widokowo na bazę Guantanamo… co z niego widać zobaczycie nieco dalej….

Umowa dzierżawy jest wieczysta. Za czasów Obamy (kiedy my byliśmy na Kubie) prezydent dążył do jej likwidacji, nie uzyskał jednak poparcia w senacie. Kolejny prezydent Donald Trump przedłużył dzierżawę na czas nieskończony.

Tak naprawdę istnienie bazy jest to wyłącznie przejaw złej woli Stanów Zjednoczony. Z dzisiejszej perspektywy baza ta nie ma żadnego znaczenie militarnego.

DSC04282

Baza podobno jest jak amerykańskie miasteczko na Kubie, gdzie wśród wielu amerykańskich firm znajdziemy m.in McDonalda (jedyny na Kubie).

Kaktusowa kurtyna

Kaktusowa kurtyna to termin opisujący linię oddzielającą bazę morską od terytorium kontrolowanego przez Kubę. Po rewolucji kubańskiej niektórzy Kubańczycy szukali schronienia w bazie marynarki wojennej w Zatoce Guantanamo. Jesienią 1961 r. wojska kubańskie ustanowiły 13 km barierę z kaktusa Opuncji wzdłuż północno-wschodniej części 27 km ogrodzenia wokół bazy. Miało to powstrzymać Kubańczyków przed ucieczką z Kuby, aby schronić się w Stanach Zjednoczonych. Zostało to nazwane Kaktusową Kurtyną, co jest aluzją do Żelaznej Kurtyny w Europie, Bambusowej Kurtyny we Wschodniej Azji lub podobnej Lodowej Kurtyny w Cieśninie Beringa.

DSC04297

Oddziały USA i Kuby umieściły około 55 000 min lądowych w „ziemi niczyjej” wokół obwodu bazy morskiej, tworząc drugie co do wielkości pole minowe na świecie i największe na półkuli zachodniej. 16 maja 1996 r. prezydent USA Bill Clinton nakazał rozminowanie amerykańskiego pola. Zostały one zastąpione czujnikami ruchu i dźwięku do wykrywania intruzów w bazie. Rząd kubański nie usunął swojego pola minowego poza obwodem.

Kubańczycy uciekali do Guantanamo z miasteczka Caimanera… Miasteczko od bazy dzieli 2 km kanał. Wielu mieszkańców wyspy próbowało przebyć ten kanał wpław. Według Kubańczyków, żołnierze amerykańscy strzelali do takich imigrantów, choć amerykanie temu zaprzeczają.

DSC04331

Dzisiaj Caimanera to tak zwana Zona Militar (Strefa Wojskowa) stąd dostęp do niej jest ściśle kontrolowany. Turyści mają tam wstęp ale 48 godzin przed przyjazdem trzeba wyrobić specjalne pozwolenie wydawane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Kuby. Pozwolenie to m.in zawiera klauzule potwierdzenia, że dana osoba nie będzie próbowała ucieczki.

Po drodze do samego miasta trzeba zaliczyć trzy kontrole w punktach wojskowych. Sprawdzane są paszporty, pozwolenie, samochód.

DSC04325

W samym miasteczku również obowiązują restrykcyjne zasady. Fotografować można tylko w hotelu Isazuel gdzie znajduje się punkt widokowy na amerykańską bazę oraz Parque Central, centralnym placu w mieście. Zakaz obejmuje też swobodne poruszanie się po mieście, z którego wyłączone są tylko dwa powyższe miejsca. Z samego punktu widokowego podobno nie za wiele widać, bo do bazy jest kilkanaście kilometrów.

DSC04292
Tak, wygląda widok na bazę w Guantanamo okiem turystów z punktu widokowego na którym my byliśmy (to NIE jest punkt widokowy w Caimanerze – tam nie dotarliśmy)

Imigracja Kubańczyków do USA

Kubańczycy uciekali do USA na bazie „prawa suchej stopy”, zostało on wprowadzone przez prezydenta Billa Clintona, (zwane też polityką „suchej stopy, mokrej stopy”) i dotyczyło tylko obywateli Kuby.

Pozwalało ono nielegalnym uchodźcom z wyspy, którym udało się stanąć suchą stopą na amerykańskim wybrzeżu, uzyskać prawo stałego pobytu w Stanach Zjednoczonych. Ci, których zatrzymano na morzu podczas takiej przeprawy, byli odsyłani na Kubę.

DSC04334

Prawo to zostało zniesione przez prezydenta Obamę. Przyczyniło się to do zmniejszenie nielegalnej imigracji oraz ograniczenia liczby ofiar tego procederu (Wielu Kubańczyków korzystało z prymitywnie skonstruowanych tratw na których próbowali dotrzeć do wybrzeży USA. Wiele przeładowanych imigrantami szalup nie docierało do celu tonąc wraz z załogą na oceanie. Jedną  z takich historii opowiada świetny film Elian. Historia kilkuletniego chłopca, który samotnie dotarł do wybrzeży USA, gdyż jego matka i cała pozostała załoga tratwy utonęła – całą historię, która stała się polityczną konfrontacją między USA a Kubą, możecie poznać w oddzielnym wpisie.).

DSC04314

Z powodu formalnego braku stosunków dyplomatycznych, na Kubie nie ma ambasady amerykańskiej. Istnieje jednak sekcja interesów Stanów Zjednoczonych przy ambasadzie szwajcarskiej. Powstała też izba handlowa gdzie udaje się po amerykańskie wizy.

Więzienie Guantanamo Bay

Począwszy od 2002 r., kilka miesięcy po rozpoczęciu „Wojny z Terrorem” wypowiedzianej przez rząd USA w odpowiedzi na ataki z 11 września, niewielka część bazy została wykorzystana do przetrzymywania kilkuset wrogich kombatantów.

DSC04318

Więzienie wojskowe w Guantánamo Bay (często zwany Gitmo, który jest również nazwą bazy morskiej) budowane było etapami i służyło do przyjmowania bojowników muzułmańskich i podejrzanych o terroryzm, pojmanych przez siły amerykańskie w Afganistanie, Iraku i innych miejscach.  Placówka ta stała się przedmiotem ogólnoświatowych kontrowersji dotyczących domniemanych naruszeń praw osób zatrzymanych na mocy konwencji genewskich oraz oskarżeń o tortury lub niewłaściwe traktowanie zatrzymanych przez władze USA.

Administracja republikańskiego prezydenta George W. Bush utrzymywała, że nie był ani zobowiązany do zapewnienia podstawowej ochrony konstytucyjnej więźniom, ponieważ baza znajdowała się poza terytorium Stanów Zjednoczonych, ani nie był zobowiązany do przestrzegania konwencji genewskich dotyczących traktowania jeńców wojennych i ludności cywilnej w czasie wojny, podobnie jak konwencje nie dotyczy „nielegalnych bojowników wroga”.

DSC04319

W 2006 r. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych stwierdził, że system komisji wojskowych, który miał zostać wykorzystany do wypróbowania wybranych więźniów przetrzymywanych w Guantanamo, naruszał konwencje genewskie i jednolity kodeks wymiaru sprawiedliwości w sprawach wojskowych.

Obóz był wielokrotnie potępiany przez międzynarodowe organizacje praw człowieka i organizacje humanitarne – w tym Amnesty International, Human Rights Watch i Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża – a także przez Unię Europejską i Organizację Państw Amerykańskich (OAS), za domniemane naruszenia praw ludzi, w tym stosowanie różnych form tortur podczas przesłuchań.

DSC04317

W więzieniu oprócz mniej i bardziej wyrafinowanych tortur (np. przy pomocy dźwięku o której pisałem podczas relacji z SURVIVALU 2015 – gdzie znajdowała się instalacja pozwalająca poczuć na czym one polegały), racjonowano więźniom żywność, a często więźniowie byli przetrzymywania w klatkach, które były mniejsze niż klatki dla psów w niemieckich  schroniskach.

Polonia na Kubie

Aby nie kończyć takim przygnębiającym tematem kilka ciekawostek dotyczących Polonii na Kubie, które opowiedziała nam lokalna przewodniczka w trakcie podróży.

DSC04332

W okresie PRLu, Polska była wielką przyjaciółką Kuby (wspominałem już o polskich kreskówkach w Kubańskiej telewizji). Przyjeżdżali tu polscy inżynierowie do budowy fabryki papieru. Niestety po wybudowaniu działała ona tylko przez 3 miesiące (nie wiem co było przyczyną jej zamknięcia).

Polonia na Kubie jest dosyć mała ale bardzo zżyta. Około 100 osób spotyka się w ambasadzie polskiej. Chodzą na wybory i obchodzą tradycyjne święta (spotkanie wigilijne).

DSC04329

Nie wszyscy jednak żyją w dobrych warunkach. Kiedyś mogli podróżować do Polski za peso kubańskie Aeroflotem, później wprowadzono ograniczenia (mogli podróżować tylko sami bez dzieci). Obecnie podróż jest możliwa tylko za peso wymienialne (więc jest dużo droższa).

Pełna galeria (35 zdjęć)

P.S. Wszystkie wpisy związane z naszą wycieczką na Kubę znajdziecie pod tagiem Buenos Dias Cuba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s